تحقق شهر سالم در گرو مشارکت واقعی شهروندان و اعتماد به مدیران است

  دکتر سیف اله یوسفی:
تحقق شهر سالم در گرو مشارکت واقعی شهروندان و اعتماد به مدیران است
یکی از فاکتورهای بسیار مهم برای ساخت شهر سالم، مشارکت واقعی شهروندان است. مشارکت مردم زمانی می تواند صورت گیرد که به مدیران و مدیریت شهری اعتماد داشته و به امور شهر خود آگاه باشند.
 

به گزارش روابط عمومی کانون معماران ایران؛ دکتر سیف اله یوسفی، دندانپزشک، عضوعلی البدل شورای شهر قزوین، فعال زیست محیطی وازخیرین استان، یکی از صاحب نظران در مسایل شهری وحقوق شهروندی است که نظرات انتقادی او از بی توجهی به رابطه شهروند  - شهر در هارمونی شهرها و بافت ترکیبی سنت -مدرن مورد توجه مجامع تصمیم گیر در سطح کلان و نخبگان قرار گرفته است.

 آنچه می خوانید مشروح گفتگوی ماست که از نظر خوانندگان گرامی می گذرد :            


به عنوان اولین سوال بفرمایید شهر سالم چگونه شهری است؟ آیا تعریف مشخصی برای چنین شهری وجود دارد؟


تعاریف مختلفی درباره شهر سالم بیان شده است از جمله از نظر سازمان بهداشت جهانی، شهر سالم شهری است که محیط خود را بهبود می بخشد و منابعش را توسعه می دهد، بطوری که مردم آن بتوانند یکدیگر را در جهت نیل به بالاترین توانایی ها پشتیبانی کنند.


از دیدگاه دیگر، شهر سالم شهری است منطبق بر اهداف زندگی سالم شهروندان در یک بستر سالم و پاک.


البته چنین شهری باید از استانداردهای قابل قبولی در بحث فضای سبز، خدمات زیرساختی و دیگر نیازهای شهروندان و امکانات رفاهی مناسب جهت زندگی آرام برخوردار باشد.

بنابراین شهری آرام و به دور از ترافیک و سر و صدا، تنش و آلودگی های زیست محیطی از جمله آلودگی صوتی و بصری و محیطی است.

در شهر سالم معضلی به نام خرابی آسفالت خیابان، چاله در خیابان و پیاده رو که خود عاملی برای مخدوش شدن اعصاب عابرین و راننده هاست وجود ندارد.


شهرسالم پروژه ای است برای ایجاد یک حرکت همه جانبه که می کوشد تمام مسئولان و مقامات محلی و ملی را در توسعه سلامت بسیج نموده تا مقامات دولتی و محلی با توجه به قدرت حمایت از پروژه هایی در زمینه سلامت و بهداشت شهروندان، نقش منحصربفردی در رهبری این فعالیت ها داشته باشند.

 

بنابراین با توجه به تعاریفی که از شهر سالم بیان کردید شاخص ها و معیارهای چنین شهری چیست؟


شاخص ها و معیارهای شهر سالم شامل عدم آلودگی های زیست محیطی و برخورداری از هوای پاک جهت تنفس انسان ها، آب پاک جهت نوشیدن، شهری به دور از آلودگی های صوتی و بصری، شهری خرم و سرسبز با فضای سبز بسیار و شهری امن برای شهروندان است.

همچنین از شاخص ها و معیارهای دیگر شهر سالم این است که عموم مردم دارای فرصت های شغلی مناسب و برابر هستند. همه از رفاه نسبتا مطلوبی برخوردار هستند.

 

همچنین جلب مشارکت شهروندان به همکاری و همیاری در روند زندگی آنها از جمله در امور بهداشت و محیط زیست، تطبیق و سازگاری رفتار شهروندان برای زندگی سالم تر، تسهیل دسترسی به بهبود کیفیت خدمات بهداشتی، سیستم دفع زباله مناسب و حفظ میراث فرهنگی شهر، تامین هر چه بیشتر سلامت جسمی، روانی، اجتماعی و فرهنگی شهروندان، فراهم آوردن امکانات فرهنگی، آموزشی مانند کتابخانه، فرهنگسرا، سینما و دانشگاه به طور عادلانه در اختیار مردم قرار گیرد.


چنین شهری زمانی می تواند پایدار باشد که در طول زمان از نظر زیست محیطی قابل سکونت و زندگی، از نظر اقتصادی با دوام و از نظر اجتماعی همبستگی ساز باشد. یک شهر سالم پایدار فقط یک شهر پاکیزه و تمیز نیست. باید شهری باشد که انسان بتواند در آن درآمدی عادلانه بدست آورد.


همچنین سرپناه مناسب تهیه کند، احساس آرامش و راحتی داشته باشد. تلاش و وقت خود را صرف حفاظت از شهر نماید که طی آن شهروندان سطح زندگی خود را ارتقاء می بخشند، بی آنکه از منابعی که به نسل های آینده تعلق دارد، مصرف کنند و سرمایه های آتی را برای تامین خواسته های آنی هدر دهند.


شاخص های ویژه توسعه پایدار شهر سالم، استفاده بهینه در مصرف آب، زمین و سایر منابعی است که مورد نیاز رشد شهری است. همچنین کاهش میزان تولید زباله ها و فاضلاب، استفاده بهینه از بازیافت و پسماند، افزایش فرصت های اقتصادی و اجتماعی و تقویت توان مناطق مختلف شهری در راستای جلوگیری یا پاسخگویی به تهدیدات، حوادث و بلایا که در نتیجه عوامل انسانی و طبیعی به وجود می آید.


به نظر شما آیا شهرقزوین پتانسیلی برای اجرای پروژه شهر سالم دارد؟


به اعتقاد بنده شهرهایی در مقیاس کوچکتر مانند شهر قزوین این پتانسیل را دارند که در این راستا حرکت کنند یعنی از لحاظ مباحث زیست محیطی و اقلیمی در شرایطی هستند که اگر روی آنها  کار شود و خطراتی که شرایط  آنها را تهدید می کند، کنترل شود؛ امید است که در آینده بتوان به شهر سالم دست پیدا کنیم. با توجه به اینکه شهر قزوین دارای شرایط مناسب  اقلیمی و رویکرد اسلامی، فرهنگ غنی و تمدن کهن و وسعت زیاد و زیر ساخت های خوب  است،  برای نیل به چنین شهری بسیار موفق می بینم.

نیروی انسانی غنی شامل معماران مجرب، حکیمان، متخصصان قوی و صاحب منصب از دیگر فاکتورهای مهم برای ساخت شهر قزوین است.


پیشنهاد شما برای داشتن شهر سالم چیست؟


یکی از فاکتورهای بسیار مهم  برای ساخت شهر سالم، مشارکت واقعی شهروندان است. مشارکت مردم زمانی می تواند صورت گیرد که به مدیران و مدیریت شهری اعتماد داشته باشند و در کنار اعتماد به امور شهر خود نیز آگاه باشند یعنی دو شرط ایجاد اعتماد در شهروندان و افزایش سطح آگاهی آنان در کنار هم در بحث مشارکت واقعی  شهروندان بسیار موثر است.

نقش مدیران و متخصصان شهر در این خصوص از دوجنبه حائز اهمیت است: 1-عمل  به وظایف و اختیارات صادقانه به مردم که موجب افزایش اعتماد عمومی و مشارکت بیشتر آنها خواهد شد.

2- آگاه کردن و آموزش دادن و اطلاع رسانی صحیح و صادقانه به شهروندان و شفاف سازی امور.

رعایت این دو مورد توسط مدیران شهری می تواند بستر مناسبی را برای مشارکت آگاهانه و واقعی مردم در راستای توسعه شهر و جامعه سالم فراهم نماید.


ایده شهر سالم، شهروند سالم، شعار انتخاباتی شما در دوره انتخابات شورای شهر بود.انگیزه شما از مطرح کردن این ایده چیست؟


رشد شتابان زندگی شهری طی چند دهه اخیر مشکلات فراوانی را برای شهر و شهروندان ایجاد نموده که باعث افزایش تراکم جمعیت در شهرها، دسترسی ناکافی به مسکن مناسب و خدمات اصلی شهری، مشکلات فرهنگی و آپارتمان نشینی و بیگانگی شهروندان از یکدیگر، تفاوت فرهنگ ها و ایجاد زاغه ها، ایجاد مسکن های غیر قانونی و غیر استاندارد، سیستم حمل و نقل ناکافی و نارسایی امکانات و آلودگی های محیطی از قبیل آلودگی صوتی، هوا و تصویری، افزایش ناگهانی وسایل نقلیه موتوری و آلودگی ناشی از حجم ترافیک شده است.


همچنین رشد شتابان زندگی شهری مشکلات دیگری از جمله زیر ساخت های ضعیف جاده ای، به هم آمیختگی محل عبور عابر و دوچرخه و موتور، مهیا نبودن پیاده روهای مناسب، عدم تساوی درآمدها، مناسب نبودن تشویق شهروندان به استفاده از وسایل نقلیه عمومی، عدم خلاقیت در زیباسازی شهرها، عدم مشارکت مردم در زیباسازی شهر، ندادن آموزش های لازم برای زندگی شهروندی موفق، اشتباه گرفتن زیباسازی شهرها با چراغانی کردن و مصرف بی رویه برق، صدای زجر آور بوق ماشین ها و داد و فریاد و دعواهای خیابانی به بهانه واهی، فراموش شدن لبخند از اهالی شهر به علت نبودن فضای سبز کافی همراه با جریان آب،  صدای آرام بخش پرندگان زیبا، عدم وجود فضای سبز و پارک به تعداد کافی که ضرورت اولیه زندگی شهری است، عدم امکانات تفریحی قابل دسترس و امکانات ورزشی برای جوانان شده است.


آیا تنها ساکن بودن به مدت مشخص در یک شهر موجب می شود که فرد شهروند نامیده شود؟ شهروند کیست؟


شهروند مقوله ای است که با مفهوم فرهنگ هر جامعه گره خورده است. از آنجا که فرهنگ هر مرز و بوم، ناشی از فعالیت های اجتماعی افراد اجتماع و فضای سیاسی و وضعیت اقتصادی آن جامعه است، فرهنگ هر جامعه ای کاملا منحصربفرد و هر فرهنگی نیز شهروند ویژه خود را می طلبد.


در تعریف شهروند می توان گفت، شهروند کسی است که حقوق فردی و جمعی خود را می شناسد و از آن دفاع می کند و قانون را می شناسد و به آن عمل می کند و از طریق قانون حق خود را مطالبه می کند و از حقوق معینی برخوردار است و می داند که فرد دیگری هم حضور دارد و دفاع از حقوق او یعنی دفاع از حقوق خود. شهروند کسی است که در امور شهر مشارکت دارد و برای سرنوشت خود و افراد جامعه خود احساس مسئولیت میک

ند.


پس شهروند تنها به معنای سکونت در یک شهر به مدت مشخص نیست، بلکه به معنای مجموعه ای از آگاهی های حقوق فردی و اجتماعی است.


در جامعه مدنی حقوق یک فرد عبارت از حقوق اساسی به معنای حقوق بنیادی شهروندان یک جامعه است و حقوق سیاسی به معنای مشارکت در فرآیند سیاسی و حقوق اجتماعی نیز در برگیرنده حقوق اقتصادی و نیز حداقل استانداردهای زندگی و تسهیلات اجتماعی است.

شهروند سالم یک سری خصوصیات دارد که باید از آن برخوردار باشد .مانند:

1-    از حوادث و مشکلات جاری جامعه آگاهی داشته باشد.

2-    در مسائل و مشکلات و امور جامعه ملی و محلی مشارکت فعال داشته باشد.

3-    نگران و دلمشغول رفاه و آسایش دیگران باشد.

4-    رفتار و عملکرد وی مبتنی بر اصول اخلاقی باشد.

5-    توانایی بررسی و انتقاد از عقاید و ایده ها را داشته باشد و بتواند تصمیمات آگاهانه را بگیرد.

6-    دارای حس وطن پرستی باشد.

7-     پذیرش مسئولیت داشته باشد.

8-    به وجود تکثر و تنوع در جامعه احترام قائل شود.


زمانی که از ویژگی های یک شهروند سالم صحبت می شود، در واقع به دنبال نشانه های رشد و کمال و بالندگی، سلامت و باروری روانی هستیم. در خصوص شهروند سالم، نظریه ها و دیدگاههای متفاوتی مطرح شده است که گاه با یکدیگر متناقض به نظر می رسد. ولی واقعیت این است که آنها با یکدیگر در تناقض نیستند، بلکه هر کدام به بخشی از ابعاد وجود انسان پرداخته است.


مسئله این است که پیچیدگی انسانها و محدود بودن برخی دیدگاهها، امکان رسیدگی به دیدگاه جامع را محدود نموده است.


مشخصات یک شهروند سالم که مورد قبول اکثریت صاحب نظران واقع شده باشد چیست؟


یک شهروند سالم از استدلال خود دفاع می کند و نسبت به آن آگاه است .چنین فردی امیال و اهداف خود را می شناسد و می داند تا کجا می تواند مستقلانه عمل نماید و از مستقل عمل کردن واهمه ای ندارد.


برمبنای آگاهی از توانایی ها، امیال، خواست و اهداف خود کیفیت رفتارها و محیط را درک می کند و رویه و اعمال خود را با واقعیت هماهنگ می سازد.


یک شهروند سالم، سازشکار نیست، بلکه سازگار با محیط است.آنها محیط را می شناسند و بر مبنای شناخت محیط و شناخت خودشان شرایط را تغییر می دهند.


یک شهروند سالم در برابر پیشامدها و وقایع محول احساس قدرت می کند .چنین فردی در زندگی در مقابل وقایع سخت، گاهی احساس ناتوانی می کند. اما گرفتار احساس یاس و ناامیدی نمی شود و به همین دلیل توانمندی خود را سریعا بدست می آورد.


یک شهروند سالم از زندگی احساس رضایت زیادی دارد و کمتر به موقعیت ها وابسته می باشد و احساس رضایت او بیشتر نوعی خوشبختی نسبت به کل زندگی است.


یک شهروند سالم می تواند با دیگران چنان رابطه دوستانه و صمیمانه ای برقرار کند که هم خود از این دوستی ها احساس رضایت کند و هم طرف های صحبت او از دوستی با وی لذت ببرند.


یک شهروند سالم هم در بین جمع و هم در تنهایی احساس شادکامی خود را حفظ می کند.


آشفتگی ها و ناراحتی های خویش را به نحوی آشکار می سازد که برای جامعه ای که درآن زندگی می کند قابل قبول است.


تاثر و آشفتگی های خود را مهار می کند و موجباتی را فراهم نمی کند که باعث ناراحتی اطرافیانش شود. در بدترین شرایط با حقایق روبه رو می شود و از مبارزه با مشکلات احساس لذت می کند.


یک شهروند سالم آنچه را که هست قبول دارد و می داند که زندگی دلخواه، خیالی بیش نیست و همیشه یک نوع ناتمامی و نقص در همه جا یافت می شود. چنین فردی برای خواسته های خود تلاش می کند و اما پس از اینکه تلاش ها و کوشش های خود را برای دستیابی به خواسته هایش به حد بهینه ای انجام داد ، وضع موجود را می پذیرد.


یک شهروند سالم هر چند ممکن است در موارد خاصی حق عصبانیت داشته باشد که خشمگین یا عصبانی شود، اما توانایی کنترل خشم خود را دارد و عملی انجام نمی دهد که بعدا از بابت آن احساس شرمساری کند.


خودخواهی او بهنجار و سالم است یعنی معتقد است که برای خوشبخت شدن لازم است که همه خوشبخت باشند و خوشبختی را با تمام وجود جستجو و پیگیری می کند.


به مفهوم همکاری رقابت آمیز اعتقاد دارد و می داند که رقبا برای بیشتر داشتن می توانند با هم همکاری کنند.


یک شهروند سالم از فرصت ها برای رشد خود بهره برده و شوخ طبعی را جزئی از زندگی سالم خود می داند.


یک شهروند سالم اجازه نمی دهد حالت هایی نظیر بدبینی، سوء ظن، غرور، نخوت، رشک و حسد و خودخواهی های ناسالم و هیجانهای منفی در او تقویت کند.

به امید روزی که شهروندانمان جزو شهروندان سالم قرار گیرند.

انتهای پیام/ع

تاریخ: شنبه ۹ خرداد ۱۳۹۴
منبع:روابط عمومی کانون معماران ایران
برچسب ها:شهر سالم, شهر شاد, توسعه شهری, شاخصه های شهرسالم,شهروند سالم, دکتر یوسفی
 

ارسال نظر
نام:  
ایمیل:    
نظر:  
برای درج نظرخود لطفا لاگین نمایید